• گروه اصول

  • 1396/04/25 15:21:56
  • تعداد بازدید: 352

امام زمان (عج) در میان اهل سنت

امام زمان (عج) در میان اهل سنت

باور و انتظار مصلحی موعود بی شک قدمتی بسیار فراتر از اسلام دارد چه رسد تشیع یا تسنن که بزرگان هر 2 مکتب در آثار علمی و کتاب ها و رساله های مختلف به این معنی پرداخته اند .

بسم الله الرحمن الرحیم

  امام زمان اهل سنت

باور و انتظار مصلحی موعود بی شک قدمتی بسیار فراتر از اسلام دارد چه رسد تشیع یا تسنن که بزرگان هر 2 مکتب در آثار  علمی و کتاب ها و رساله های مختلف به این معنی پرداخته اند .

اعتقاد به انتظار موعود تحقیقاً همة ادیان الهی و حتی فرقه ها و مکاتب غیر الهی و غیر توحیدی را نیز شامل می شود و امروزه در گوشه و کنار جهان هستند گروه هایی که در ظاهر هم ادعای اسلام و گاه خداپرستی آنچنان ندارند ولی از معتقدین آمدن مصلح جهانی محسوب می شوند .

وقتی پای سخن بعض این فرقه ها می نشینید، یا در جلساتشان و یا بوسیلة فضای مجازی و اینترنت، عقایدشان را به تحقیق بررسی می کنید این باور  انتظار مصلح موعود میان آنها نیز پیداست .

گاهی حتی احساس می شود افکارشان چقدر به عشق سلیم محبین اهل بیت(ع) و معتقدین مهدی موعود (عج) میان شیعیان هم نزدیک و همخوانی دارند .

این فرقه های نوظهور که تحقیقات نشان می دهد از انحراف و حتی فساد و تباهی نیز متأسفانه خالی نیستند، جدای هر نکتة منفی این مثبت اندیشی را هم بر ما و همگان یاد آور می شوند که موضوع انتظا ر موعود جهانی چقدر می تواند استعدادها، عشق و علائق و عواطف را به خود جلب نماید.

همچانکه وجدان انسانهای طول تاریخ، پیش از اسلام، چه در پرتو آیین انبیاء آسمانی و الهی و چه در سایه سار فطرت حقیقت جوی نسل های پیاپی و اقوام بشری و ملل مختلف گسترة گیتی، از توجه به این معنی و باور آن اعتقاد و انتظار چنین مصلحی، گویی هرگزغافل نبوده اند که بعضی از سوابق آنها هنوز ثبت است.

مزامیر حضرت داوود نبی (ع) – ادعیه و نیایش ها و سخنان منسوب به داوود –آنچه بعنوان کتابهای اشعیای نبی، زکریای نبی، و یا بوئیل نبی (ع) و ....همچنین خود تورات – عهد عتیق – از موسی کلیم (ع) منسوب مانده است، فرازهایی را می توان معطوف و مصرح این اعتقاد بر آن مصلح موعود یافت .

در میان پیروان حضرت مسیح روح الله (ع) نیز این باور، موج یقین و شور خاصی داشته که انجیل – عهد جدید – هنوز قابل استفاده و اشاره است، اعم از انجیل متی، یوحنا، لوقا و همچنین رسالة معروف یولس و دیگر آثارشان .

اگر در اعتقادات و آیین های ایران باستان و بویژه منابع برجای مانده از آنچه به زرتشت و زرتشتیان منسوب است نیز به تحقیق بنگریم، همین باور، انتظار و اعتقاد برآمدن مصلح نهایی موعود قابل بررسی و ملاحظه است .

امام زمان (عج) در میان اهل سنت

به همین منوال فرقه هاو مذاهب کهن در هند، چین، ژاپن، برمه، تایلند و... تا مناطق دور و نزدیک در استرالیا، تا بومیان و قبایل آفریقایی تا سرخ پوستان امریکا و بعضی مسلک های بر جای مانده در امریکای لاتین تا کانادا و... می توان فراوان نمونه هایی را بر چنین باوری یافت و اشاره نمود .

البته یادآوری این مهم نیز شاید همینجا ضروری باشد که چنین حجم گسترده غیر از دامن دامن خرافاتی است که در ته ماندة گفتگو با هریک از بومیان و پیروان چنان فرقه های پراکنده می توان بررسی نمود و نمونه هایی را قابل انطباق با بعض ادیان الهی یا برخی مکاتب نیمه دینی قدیم و یا جدیدترشان در این  خصوص دانست.

هندوها با گستردگی و پراکندگی قابل ملاحظه بخصوص مناطق شرق جهان در کتابهای آیینی و مذهبی شان، همین اعتقاد به وجود مهدی موعود و انتظار ظهورش را می توان بخوبی یافت و اشاره نمود.

«اوپانیشاد» همان کتاب معروف هندوها، «باسک» که حتی کتاب مقدس آسمانی شان قلمداد می کنند، « پاتیکل» و همچنین «وید» و همینطور «دادتگ» در کنار«وشن جوگ» و «شاکمون» و «ریگ ودا» و فقط گوشه ای از کتابها، رساله ها و اشاره ها و اعتقاداتی است که در این مختصر می شود یادآورگشت که گواهی بر باور جهان و جهانیان و انتظار مهدی موعود آخر الزمان است .

در دنیای اسلام و میان مسلمین، اندیشمندان تا فقهای عظام، مفسرین و محدثین شیعه و سنی، تقریباً عمومشان به این اشاره داشته و کتابهای مستقل یا حواشی را به نام حضرت مهدی و یا بعنوان امام مهدی و همچنین ولی عصر و امام زمان (ع) میان آثارشان به یادگار گذاشته اند که حجم قابل اعتنایی را تشکیل می دهند .

آنچه بر اهل تحقیق تردید نمی گذارد تاریخ و به عبارتی تاریخچة این مباحث و پرداخت به این موضوع  است .

عموماً بر این باور اتفاق نظر دارند که بحث پیرامون مهدی موعود آخرالزمان و اصل مسئله مهدویت، به زمان صدر اسلام و شخص حضرت ختمی مرتبت (ص) می رسد.

آنجا که پیامبر اسلام بطور مشخص بر آمدن آخرین فرزند از نسل حضرتش اشاره و تصریح می فرماید که «مهدی» از  اهل بیت من، ظهور خواهد کرد و زمین را پر از عدل و  داد می کند همانطوری که به ظلم و ستم پر خواهد گشت.

امام زمان (عج) در میان اهل سنت

بر همین روند و روال، ائمه گرام (ع) نیز همیشه انتظار فرج و اشاره به ظهور مهدی آل محمد (ص) و موعود نهایی از نسل اهل بیت آنحضرت و فرزند امام حسن عسگری (ع) را یادآور فرموده اند.

جمع کثیری از اصحاب و تابعین در فهرست بلند و بالایی میان احادیث و اخبار ثبت شده در کتابها و آثار علمای بزرگ شیعه و سنی، بعنوان سلسلة سند، نام و خصو صیاتشان قرار گرفته و افتخار انتقال این مفهوم معنی الهی را داشته اند که در حقیقت مجموعه و دایره المعارف مهدویت و باور چنین والایی را متعهدانه بدوش گرفته اند که از عصر خود رسول الله (ص) تا کنون ، ضبط و به یادگار مانده است .

علاوه بر فقهای شیعه از قبیل شیخ صدوق، شیخ کلینی، شیخ مفید، شیخ طوسی، سید مرتضی، سید رضی و ...ائمه و پیشوایان مذاهب اهل سنت بخصوص صاحبان صحاح ستة مشهور از این مهم گویی غفلت نداشته اند .

ثبت ده ها حدیث و روایت میان آثار و مراجع اهل سنت که بیشترین اخبار در مسند امام احمد حنبل آمده تا حاکم صاحب مستدرک، طبرانی، ابونعیم اصفهانی، حمادبن یعقوب رواجنی و همچنین جلال الدین سیوطی، ابن حجر، شبلنجی، ابن جوزی، خوارزمی، قندوزی، متقی هندی و ...گواه صادقی بجاست.

اگر بخواهیم پیش از بحث، فقط نام برخی از کتابهای بسیاری که از  اهل سنت تنها پیرامون امام مهدی (عج) به رشتة تحریر در آمده را یادآور باشیم میتوان «اربعین حدیث» ابونعیم اصفهانی، «علامات المهدی» سیوطی، «البرهان فی ماجاء فی صاحب الزمان» متقی هندی، «اخبار مهدی» حمادبن یعقوب رواجنی را خاطرنشان شد.

همچنانکه این فهرست بس طولانی و البته ارزشمند است، آثاری چون «العرف الوردی فی اخبار المهدی» ، «القول المختصر فی علامات المهدی المنتظر» ابن حجر عسقلانی، «البیان فی اخبار صاحب الزمان» کنجی شافعی، «المهدی منتظر» عبدالله الصدیق الحسینی، «فرائد فوائد الفکر فی الامام المهدی المنتظر» مدعی یوسف مقدسی حنبلی، عقد الدررفی اخبار صاحب الزمان المنتظر » یحیی مقدسی شافعی، و.....

بر این مجموعه بسان دایره المعارفی در حال به روز رسانی می توان ده ها کتاب، مقاله و تحقیقات وپژوهشهای بعدی را تا زمان کنونی همینطور افزود که در بحث و بخش آیات قرآن و تفسیر و تأویل تا حدیث و اخبار و روایات متواتر، همه قابل اعتناست.

امام زمان (عج) در میان اهل سنت

میان شیعیان، مکتب محبین اهل بیت(ع) از فقها و مفسرین قرآن تا محدثین و حتی متکلمین، آیات بسیاری را پیرامون حضرت حجت ابن الحسن المهدی (عج) مورد تفسیر، تأویل و تشریح قرار داده اند.

ولکن بحث ما که بیشتر متوجه اهل سنت است، البته در پرداخت آنها در وسعت میان تشیع نیست ولی همین مقدار آیات که از قرآن کریم مورد تفسیر، تأویل و اشاره ائمه و پیشوایان سنی مذهب قرار گرفته، بی تردید قابل توجه است می تواند برای حقانیت و روشنگری مؤثر باشد، همانگونه که در هدایت و اتمام حجت بعضی ها بخصوص اهل علم و تحقیق برای تشرف به ذیل مکتب محبین اهل بیت (ع) و پیوستن به خیل شیعیان به گفتة خودشان مفید بوده است .

وَ إنّه لَعِلم للساعة فلا تَمتَرون بِها وَ اتبعونِ هذا صراطٌ مستقیم، این آیة شریفه 61 سورة مبارکة زخرف که خدای متعال می فرماید: به درستی که او، حقاً سبب و نشانه فهم و آگاهی بر قیامت و روز نهایی رستاخیز است، پس هرگز در آن شک و تردید روا ندارید و از من پیروی کنید که این راه راست و درست است.

حافظ کنجی شافعی در تفسیر این آیه، آورده است[1]: مقاتل بن سلیمان و مفسرینی که از وی پیروی نموده اند، در تفسیر آیة وَإنّه لعلمٌ للسّاعة، معتقدند، او مهدی (ع)است که درآخر الزمان، خروج می کند و پس از خروجش، برپایی قیامت و رستاخیزو نشانه های آن خواهد شد.

شبیه این تفسیر، بین شیعه و سنی، بیشتر معطوف حضرت عیسی (ع) نیز آمده، مثل تفاسیر زمخشری، قرطبی، بغوی، رازی که به فرود آمدن عیسی روح الله (ع) در آخرالزمان اشاره دارند.

و حال می دانیم، آمدن حضرت عیسی بن مریم(س) هم زمان با ظهور و آغاز قیام حضرت حجت ، امام زمان، مهدی موعود (ع) خود از علائم دیگر شمرده شده، پس می توان گفت این تفسیر و تحلیل نه فقط با نظر کنجی شافعی در تفسیر البیان و اعتقادش بر تأویل آیه بعنوان مهدی(ع) هیچ منافاتی ندارند که مایه قوت نیز هست.

همانطور که غیر از کنجی شافعی، دیگران چون ابن حجر عسقلانی در الصواعق المحرقه[2] همین مطالب را پذیرفته و  آورده و یا بصورت مشخص، إصعاف الراغین[3] را نیز خاطر نشان گشته اند.

پانوشت:

[1] البیان فی الاخبار صاحب الزمان، ص 156

[2] الصواعق المحوقه، ص162

[3] اصحاف الراغیندر حاشیه نور الابصار، ص 153